Saameynta Federal-ka ku leeyahay Ganacsiga Soomaaliya

Saamaynta Federaalku ku leeyahay Ganacsiga Soomaaliya

 Hordhac:

 Agoosto 2012, ergooyin laga kala keenay wadanka Soomaaliya dhan ayaa u codeyn horudhac ah u sameeyey nidaamka federaalka.  Federaalka Soomaaliya waxa uu ujeedadiisu ahayd baahinta xukunka, horumarinta madax-bannaanida gobollada, iyo kobcinta maamul loo dhan yahay, walow aniga feker aanan ka mid aheyn dadka taageersan nidaamkan.  Balse, Maqaalkani waxaan ku eegayaa saamaynta uu federaalku ku yeelan karo ganacsiga Soomaaliya, iyada oo la eegayo saamayn togan iyo mid tabanba.

 Saamaynta Wanaagsan:

 1. Horumarinta Ganacsiga Gobollada: Federaalku waxa uu fududeeyey horumarinta ganacsiga gobollada Soomaaliya.  Dhisidda maamul goboleedyada waxay awood u siisay maamullada maxalliga ah inay galaan wada-xaajood ganacsi, horumarinta ganacsiga xuduudaha, iyo abuurista heshiisyo ganacsi oo gobollada ah.  Tani waxay keentay in dhaqdhaqaaqa ganacsi ee u dhexeeya gobollada kor u kaco, kobcinta isdhexgalka dhaqaale iyo kobaca.

 2. Kala Duwanaanshaha Suuqa: Federaalku wuxuu u oggolaaday gobollada kala duwan ee Soomaaliya inay horumariyaan awooddooda dhaqaale oo ay ku takhasusaan warshado gaar ah.  Tani waxay keentay kala duwanaanshaha suuqa, iyada oo gobol kastaa uu wax soo saar iyo adeegyo gaar ah ku soo kordhinayo guud ahaan ganacsiga qaranka.  Kala-duwanaanta waxay kor u qaadaysaa adkeysiga waxayna yaraynaysaa ku tiirsanaanta hal warshad, kor u qaadida koboc dhaqaale oo waara.

 3. Fududeynta Ganacsiga: Federaalku waxa uu awood u siiyey maamul goboleedyada in ay hirgeliyaan siyaasad iyo xeerar ku habboon ganacsiga oo ku habboon xaaladahooda gaarka ah.  Habkan hoose ee maamulku waxa uu hagaajiyay habraacyada maamulka, hoos u dhac ku yimi xafiis-dowladeed, waxa uuna wanaajiyay fududaynta guud ee ganacsiga.  Dadaalladaasi waxa ay soo jiiteen maal-gashi gudaha iyo dibadda ah, kuwaas oo dhiirigeliyay ganacsiga iyo horumarka dhaqaalaha.

 Saamaynta Xun:

 1. Tafaraaruqa iyo Caqabadaha Ganacsiga: Federaalku haddii aan si wanaagsan loo maamulin wuxuu keeni karaa kala tafaraaruq iyo is-hortaag ganacsi oo dhexmara gobollada.  Xeerarka aan is waafaqsanayn, nidaamka cashuuraha ee kala duwan, iyo siyaasadaha ganacsi ee kala duwan ayaa caqabad ku noqon kara habsami u socodka badeecadaha iyo adeegyada ee xuduudaha gobolka.  Caqabadaha noocan oo kale ah waxay kordhin karaan kharashaadka, yareeyaan waxtarka, waxayna xaddidaan gelitaanka suuqa ee ganacsiyada, gaar ahaan kuwa yaryar iyo kuwa dhexdhexaadka ah (SMEs).

 2. Iskudubarid la'aan: Daadajinta nidaamka federaalku waxa ay mararka qaarkood ka dhalan kartaa isku xeris la'aan iyo iswaafajin la'aan siyaasadaha iyo xeerarka ganacsiga la xiriira.  Heerarka aan is waafaqsanayn, shuruudaha shatiga, iyo nidaamyada kastamka ee gobolladu waxay abuuri karaan jahawareer waxayna carqaladayn karaan dadaallada fududaynta ganacsiga.  Kala qaybsanaantu waxay u baahan tahay habab isuduwid oo wax ku ool ah iyo iskaashiga maamul goboleedyada si loo xaqiijiyo jawi ganacsi oo isku xiran.

 3. Kala-duwanaanshaha Kaabayaasha dhaqaalaha: Federaalku waxa uu sii xumayn karaa kala duwanaanshaha kaabayaasha dhaqaale ee hadda jira.  Helitaanka aan sinnayn ee shabakadaha gaadiidka, dekedaha, iyo tas-hiilaadka saadka waxay abuuri karaan caqabado saadka waxayna carqaladeeyaan isu socodka ganacsiga.  Wax ka qabashada khilaafaadkaas waxay u baahan tahay maalgashi la hiigsanayo oo lagu horumarinayo kaabayaasha dhaqaalaha, hubinta helitaanka iyo isku xirka dalka oo dhan si siman.

 Gabagabo:

 Federaalka Soomaaliya wuxuu saameyn togan iyo mid taban ku yeeshay ganacsiga.  Iyadoo ay kor u qaadday is-dhexgalka ganacsiga gobolka, kala-duwanaanshaha suuqa, iyo siyaasadaha saaxiibtinimo ee ganacsiga, caqabadaha sida kala qaybsanaanta, caqabadaha ganacsiga, isuduwidda la'aanta, iyo kala duwanaanshaha kaabayaasha ayaa u baahan in wax laga qabto.  Hababka isuduwidda wax ku oolka ah, is-waafajinta siyaasadaha ganacsiga, iyo maalgashiga kaabayaasha la beegsanayo ayaa muhiim u ah sare u qaadista faa'iidooyinka federaalka iyo kobcinta jawi ganacsi oo ku habboon Soomaaliya oo dhan.  Marka la xalliyo caqabadahaas, Soomaaliya waxay ka faa’ideysan kartaa federaaleynta si kor loogu qaado ganacsiga, kicinta kobaca dhaqaalaha, iyo horumarinta hab-nololeedka muwaadiniinteeda.

Qore 

Nour Yousuf Nour